Er zijn veel verschillende omschrijvingen te vinden over wat een trauma is. Voor mij is de omschrijving het oplopen van een psychische wond heel passend.
Tijdens een ingrijpende gebeurtenis kan het voorkomen dat je normale stressreactie vluchten of vechten niet meer ingezet kan worden, omdat je onbewust en in een fractie van een seconde inschat, dat het alleen maar erger of gevaarlijker wordt, als je gaat vluchten of vechten. De stress loopt dan zo hoog op, dat je een soort ‘shutdown’ krijgt, waardoor je bewegingsloos wordt, verstart, splitst, of dissocieert.
Na deze gebeurtenis ontstaat er een psychische wond, die blijft, tenzij je herstelt door expliciet iets te doen om weer terug te keren naar je oorspronkelijk staat van zijn. Of iets traumatisch voor je is, is niet zo zeer af te meten aan de ernst van de gebeurtenis, maar aan het effect wat deze gebeurtenis op jou als persoon op dat moment in jouw leven heeft. Het wordt een trauma als je in dat moment overweldigende gevoelens hebt:
- waarmee je alleen bent, dus hulpeloos;
- waarmee je weerloos bent: je kunt je niet verweren;
- je machteloos en overgeleverd bent.
De symptomen van een trauma zijn dus niet het gevolg van een gebeurtenis, maar van de manier waarop de gebeurtenis door je lichaam ‘het zenuwstelsel’ ontvangen, ervaren en verwerkt wordt. Zo kan het voorkomen dat er naast grote gebeurtenissen ook bij ogenschijnlijk kleinere gebeurtenissen op lange termijn vervelende symptomen voor je kunnen optreden. Belangrijk om te vermelden is dat je in je leven ook trauma symptomen kunt ervaren door juist iets niet te krijgen, wat je als kind wel nodig had (bijvoorbeeld veiligheid, liefde, getroost worden, gezien worden in je behoeftes, gevoelens en emoties).
Wat er in je lichaam gebeurt bij een traumatische gebeurtenis wordt helder uitgelegd in het Trauma Transformatiemodel van Margriet Wentink van Interakt gebaseerd op het traumamodel van Prof. Dr. Franz Ruppert (IoPT, Identiteit georiënteerde Psychotraumatheorie en -Therapie), waar ik in de praktijk meewerk.
Het model toont de innerlijke verdeeldheid die ontstaat bij traumatische gebeurtenissen.
- het open hart/het gezonde deel: dat open is om zich verder te ontwikkelen;
- het gewonde hart/het traumadeel: waarin de gevoelens en indrukken van de traumatische gebeurtenis liggen opgeslagen en dat geïsoleerd en ingekapseld zit;
- het gesloten hart/het overlevingsdeel: dat zich inspant nooit meer de gevoelens van het traumadeel te hoeven voelen.
Het laat ook zien wat je kan doen om te herstellen. Zo helpt het om je reacties, gedrag en gevoelens te kunnen plaatsen, jezelf en anderen te begrijpen en je te openen voor nieuwe mogelijkheden.
Als de balans in jouw lichaam na de traumatische gebeurtenis niet helemaal wordt hersteld, dan blijft de innerlijke verdeeldheid die tijdens de gebeurtenis is ontstaan bestaan.
Het kan dan voorkomen, dat als er zich in het dagelijkse leven iets voordoet, wat je bewust of onbewust doet herinneren aan de traumatische gebeurtenis (een stem, geluid, geur, of gedrag) je traumadeel getriggerd wordt. Je zal dan in gedrag opnieuw de reactie gaan vertonen, die je ook ten tijde van de traumatisch gebeurtenis vertoonde (bijvoorbeeld vechten, vluchten of bevriezen). Die reactie was ten tijde van de traumatische gebeurtenis nodig om te overleven. In het hier en nu wordt deze reactie van je overlevingsdeel echter ingezet om je traumadeel te beschermen. Je zou kunnen zeggen dat je overlevingsdeel als een waakhond direct actief wordt: kom niet aan mijn traumadeel, want die gevoelens wil ik nooit meer voelen.
Merk je bij jezelf, dat je soms reageert op een manier die niet passend is bij de huidige situatie en waar de situatie om vraagt, dan zou het zomaar kunnen dat er op dat moment een traumadeel in jou wordt geraakt, wat direct maakt dat het overlevingsdeel in jou actief wordt. Je kan in je leven verschillende overlevingsdelen en overlevingsstrategieën (bijvoorbeeld
controle/ratio, vermijden, verslavend gedrag, aanpassen/pleasen/zorgen voor de ander), hebben ontwikkeld. Soms ben je je daar al bewust van en vaak zijn ze ook heel erg onbewust.
Een eerste stap in traumaverwerking is het ontwikkelen en ondersteunen van je gezonde deel, daarna volgt het herkennen en ontmaskeren van je overlevingsdeel en overlevingsstrategieën. Als laatste is het belangrijk dat je de vastgezette gevoelens van het traumadeel weer gaat ontmoeten en erkennen vanuit je gezonde deel.
Mijn manier om je te helpen bij het verwerken van je trauma is het werken met Interactieve Zelf-Resonantie: een IZR-proces, voorheen ‘opstelling van het verlangen’ genoemd en Brainspotting. Deze methodes vul ik aan met lichaamsgerichte traumatherapie gebaseerd op het werk van Peter A. Levine en Maggie Kline (Somatic Experiencing®), Janina Fisher en de Polyvagaaltheorie.
Wil je hier meer over weten, neem dan gerust contact met mij op, of als je eens kennis wil maken en
wil bespreken, wat ik voor je kan doen.